RSS

Tag Archives: Μένης Κουμανταρέας

Μένης Κουμανταρέας: Αλεπούδες και κοτοπόδαρα

Το τελευταίο του βιβλίο είναι ένα νεανικό γραπτό του που το επιµελήθηκε και πάλι | TO BHMAΓιάννης Ν. Μπασκόζος

Μένης Κουμανταρέας: Αλεπούδες και κοτοπόδαρα
Λίγο κουρασµένος από µια ασθένεια που τον ταλαιπωρεί, ντυµένος πολύ προσεκτικά, µας υποδέχτηκε στο σαλόνι του στο κλασικό αστικό διαµέρισµα της Κυψέλης που βλέπει απέναντι τη ∆ηµοτική Αγορά της Κυψέλης, µε τη χροιά του παρελθόντος να αιωρείται, και κρατώντας στα χέρια του υπέροχα µαρόν για να κεράσει. ∆ίπλα του µια µικρή στοίβα από το τελευταίο του βιβλίο Οι αλεπούδες του Γκόσπορτ.


Πρόκειται για ένα νεανικό γραπτό του που το επιµελήθηκε και πάλι.

Αναφέρεται σε πραγµατικά γεγονότα, καθώς ο ήρωας είναι ο ίδιος ο συγγραφέας όταν, σε ηλικία 17 χρόνων, επισκέφθηκε το καλοκαίρι του ’49 ένα µικρό αγγλικό παραθαλάσσιο χωριό, το Γκόσπορτ, για να µάθει την αγγλική γλώσσα. Στο οικοτροφείο γνωρίζεται µε µια παρέα νεαρών παιδιών, αγόρια και κορίτσια, που δοκιµάζουν τις εµπειρίες του έρωτα, της φιλίας, της βίας, της αντίστασης στον κόσµο των µεγάλων.

Τι νιώθει ο συγγραφέας που ξαναπιάνει στα χέρια του ένα νεανικό του κείμενο;

«Βλέπει τις ατέλειες που είχε ως πρωτοεµφανιζόµενος συγγραφέας, αλλά βλέπει και τη δροσιά και τη φρεσκάδα, πράγµατα που δεν αποκτώνται ποτέ ξανά, όσο και αν ωριµάσει. Είναι οδυνηρό βεβαίως να γυρίζεις σε ένα παλιό γραπτό, είναι όπως τα παλιά γράµµατα που έχεις στείλει και έχεις λάβει. Πονάνε. Εχουν κάτι που σιχαίνοµαι, την παρελθοντολογία. Υπάρχει φυσικά και η νοσταλγία, η οποία δεν µε φοβίζει αλλά δεν κρατιέµαι από αυτήν».

Μήπως μέσα από ένα νεανικό κείμενο βλέπετε και τη φθορά; 

«Η συνειδητοποίηση της φθοράς έρχεται από άλλα πράγµατα, προσωπικά τη νιώθω τόσο από τον θάνατο της γυναίκας µου, Λιλής, όσο και από δικά µου προβλήµατα. Αντίθετα, τα γραπτά σού δίνουν µια ευκαιρία να ξαναγίνεις νέος µέσα από το γράψιµο».

Μπήκατε στον πειρασμό να το ξαναγράψετε με τα σημερινά δεδομένα;

«Με τίποτα. Με διαβεβαίωσαν άνθρωποι που ήταν κοντά στο αρχείο µου ότι το κείµενο δεν ήταν πρωτόλειο και έπρεπε να το εκδώσω.

Πέρασα ευχάριστες µέρες το καλοκαίρι ξαναδουλεύοντας το κείµενο. Το ψαλίδισα, το έκοψα, το έραψα, χωρίς να αγγίξω τίποτα από το ύφος της εποχής. Γιατί εκείνο το ύφος δεν ξαναγίνεται. Με την τωρινή πείρα µου πρόσθεσα ελάχιστα πράγµατα. Ας πούµε τα γράµµατα της νεαρής Σήλια αντί να τα τονίσω έκανα το αντίθετο, έβαλα µόνον αποσπάσµατα. Είναι κι αυτό ένας είδος παρέµβασης».

Γιατί χαρακτηρίζετε τα παιδιά του Γκόσπορτ «αλεπούδες»;

«Είναι ένα χαϊδευτικό προσωνύµιο, και λίγο δηκτικό. Οταν ήµουν πολύ µικρός, η µητέρα µου είχε µια γούνα ρενάρ που όταν τη φορούσε γύρω από τον λαιµό της µου άρεσε να χαϊδεύω την ουρά της. Για τους µεγάλους βεβαίως, η λέξη έχει και κάτι από την πονηριά».

Τα πρόσωπα στην ιστορία σας είναι αληθινά;

«Βεβαίως. Πλην ενός, της κυρίας Σάµερ, όλους τους άλλους τούς γνώρισα εκεί στο σπίτι του συνταγµατάρχη Νταν, όπου µε είχε στείλει ο πατέρας µου να µάθω καλύτερα τα αγγλικά ή “για να γλιτώσω από τους κοµµουνιστές” (σ.σ.: ήταν 1949). Τα συνοµήλικά µου πρόσωπα, οι ήρωες µου, αν είναι καλά, πρέπει να ζουν ακόµη. ∆εν τους έχω δει από τότε».

Τι νιώσατε όταν, ύστερα από χρόνια, «ξανασυναντήσατε» εκείνη την παρέα;

«Ξαναδιαβάζοντας το κείµενο είχα µπροστά µου τα πραγµατικά πρόσωπα µε τέτοια ενάργεια, τέτοια δύναµη, που είναι σαν να ξαναζούσα µαζί τους. ∆εν είναι παράξενο; Οπως είδατε, τα παιδιά τα περιγράφω λεπτοµερώς. Τα ρούχα, τα σώµατα, τις µυρωδιές. Ακόµη θυµάµαι το µπάνιο στη θάλασσα, πόσο κρύο ήταν το νερό».

…more

 
Leave a comment

Posted by on 29/11/2011 in Articles

 

Tags:

Πολύ καλά βιβλία

Η κρίση μάς ωθεί στη σοβαρότητα. Κάτι που αποδεικνύεται και απ’ τη φετινή βιβλιοπαραγωγή, που λίγο πριν απ’ το τέλος της χρονιάς αναμένεται πολύ σπουδαία | LIFO | Μαρία Δρουκοπούλου

Πολύ καλά βιβλία

Ξεκινώντας απ’ το μυθιστόρημα, σημειώνουμε την επιστροφή της Ευγενίας Φακίνου με το Τρένο των νεφών (Καστανιώτης), ένα ταξίδι στη λατινοαμερικάνικη ήπειρο και λογοτεχνία μέσα απ’ τις περιπέτειες του κεντρικού ήρωα του βιβλίου, που φέρει το όνομα Κανένας. Εκτός Ελλάδας, συγκεκριμένα στην Αγγλία, διαδραματίζεται στο μεγαλύτερο μέρος του ένα νεανικό έργο του Μένη Κουμανταρέα, Οι αλεπούδες του Γκόσπορτ (Κέδρος), που εκδίδεται για πρώτη φορά τώρα κι αποτελεί ένα κατεξοχήν μυθιστόρημα ενηλικίωσης. Στα ελληνικά θέματα μάς επαναφέρει τοΓκαγκάριν – Ο κόσμος από χαμηλά (Οξύ) του Πέτρου Τατσόπουλου, μια κατάδυση στην καλτ κουλτούρα της μεταπολεμικής Ελλάδας και στο ετερόκλητο ψηφιδωτό που τη συνιστά. Η εποχή της δημιουργίας του Ελεύθερου Θεάτρου καθώς και η δράση αντιστασιακών κι επαναστατικών πυρήνων την περίοδο της χούντας αποτελούν τους άξονες του προσωπικού αφηγήματος του Γιώργου Κοτανίδη Όλοι μαζί, Τώρα!(Καστανιώτης). Στην αμέσως επόμενη περίοδο, τη Μεταπολίτευση, μεγαλώνουν οι ήρωες του Νίκου Παναγιωτόπουλου στα Παιδιά του Κάιν (Μεταίχμιο), τους οποίους συναντάμε σε σύγχρονο context, ενώ την ίδια εποχή εκτυλίσσεται και η Φανταστική Περιπέτεια (Κέδρος) του Αλέξανδρου Κοτζιά, που επανεκδίδεται και μας θυμίζει με σατιρικό τρόπο χαρακτηριστικούς τύπους της δεκαετίας του ’80. Άλλη μια επανέκδοση είναι αυτή του Άχρηστου Δημήτρη (Μεταίχμιο) του Γιώργου Συμπάρδη, που μιλάει για τη μακρόχρονη φιλία μεταξύ δυο ανδρών. Ένα ερωτικό-μαθηματικό μυθιστόρημα, στο οποίο ερωτικά δράματα εκτυλίσσονται με φόντο έναν μαθηματικό γρίφο, μας προτείνει ο Τεύκρος Μιχαηλίδης σταΤέσσερα χρώματα του καλοκαιριού (Πόλις), ενώ στις Σκοτεινές Επιγραφές(Μεταίχμιο) του Αλέξη Πανσέληνου παρακολουθούμε τους εφιάλτες ενός ζωγράφου που προσπαθεί ν’ ανακτήσει τη χαμένη του αγάπη. Το «παρών» δίνει και ο Χρήστος Χωμενίδης με τη Φωνή (Πατάκης), την ιστορία ενός τραγουδιστή που, έχοντας χάσει τη φωνή του, προσπαθεί να τη βρει αλλού. Σύντομα θα κυκλοφορήσουν και δυο βιβλία Ελλήνων συγγραφέων μεταφρασμένων απ’ τα γαλλικά. Πρόκειται για τη Μέλπω Αξιώτη και τοRepublique Bastille (Άγρα), που έγραψε εξόριστη στη Γαλλία, και για το τελευταίο βιβλίο του Κώστα Αξελού, απόσταγμα της πρωτότυπης σκέψης του, με τίτλο Αυτό που επέρχεται, αποσπάσματα μιας προσέγγισης (Εστία). Τέλος, οι εκδόσεις Άγρα ετοιμάζουν μια ανθολόγηση του πολύτομου Μεγάλου Ανατολικού του Εμπειρίκου, σε επιμέλεια Γιώργη Γιατρομανωλάκη.

Στη μικρότερη λογοτεχνική φόρμα, αυτή των διηγημάτων, η εκδοτική παραγωγή των εκδόσεων Καστανιώτη έχει εξίσου ενδιαφέρουσες προτάσεις. Η Zυράννα Ζατέλη συνθέτει, όπως πάντα, ένα μαγικό σύμπαν μέσα από πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, σπαράγματα μιας υποβλητικής μυθολογίας, στην Ηδονή στον κρόταφο. Με συλλογές διηγημάτων επανέρχονται η Ιωάννα Καρυστιάνη κι η Αθηνά Κακούρη, η πρώτη αποδίδοντας με τον δικό της, ιδιαίτερο τρόπο την ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων κι η δεύτερη με αστυνομικές ιστορίες που επιβεβαιώνουν την περίοπτη θέση της στην ελληνική αστυνομική λογοτεχνία. Επίσης, θα κυκλοφορήσει ένας συγκεντρωτικός τόμος με όλα τα διηγήματα του Δημήτρη Νόλλα, με μια ενδελεχή εισαγωγή της Τιτίκας Δημητρούλια. Με διηγήματα στις εκδόσεις Πατάκη θα εμφανιστούν ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης (Περιπολών περί πολλών τυρβάζω)και η Έρση Σωτηροπούλου (Να νιώθεις μπλε, να ντύνεσαι κόκκινα). Το Πάρτι και άλλα διηγήματα (Εστία), η ενδέκατη συλλογή του πολυγραφότατου Περικλή Σφυρίδη, αποτελεί ακόμα μια επιλογή σε αυτό το είδος.

Αυτή η εκδοτική περίοδος καλύπτει και το πεδίο της ποίησης. Από το Μεταίχμιο θα εκδοθούν τα ποιήματα της Μαρίας Πολυδούρη σε επιμέλεια Γιάννη Η. Παππά, ενώ ο Κέδρος μόλις κυκλοφορήσε την ποιητική συλλογή του πρόσφατα χαμένου Γιάννη Βαρβέρη Βαθέος Γήρατος, που είναι αφιερωμένη στη μητέρα του. Μια ξεχωριστή όσο και σύγχρονη πρόταση στον ποιητικό χώρο είναι το 7: ποίηση για video games (Νεφέλη) του Βασίλη Αμανατίδη, με στοιχεία δραματουργικά, αφηγηματικά και οπτικά.

Στην εκπνοή του φθινοπώρου, τον πρώτο μήνα του χειμώνα, θα κυκλοφορήσει το ανέκδοτο ως σήμερα μυθιστόρημα της Διδώς ΣωτηρίουΤα παιδιά του Σπάρτακου, που διαδραματίζεται σε Αθήνα και Θράκη, καλύπτοντας την περίοδο από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι τον Εμφύλιο.

Τώρα όσον αφορά την ξένη λογοτεχνία οι αναγνώστες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την πρώτη μεγάλη επιτυχία του τιμημένου με Νόμπελ Ορχάν Παμούκ, το Τζεβντέτ μπέη και υιοί (Ωκεανίδα), μια οικογενειακή σάγκα, όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος. Από τις εκδόσεις Καστανιώτης κυκλοφόρησε την περασμένη Δευτέρα το Τελευταίο Τετράδιο του επίσης νομπελίστα Πορτογάλου Ζοζέ Σαραμάγκου,το οποίο περιλαμβάνει όλα τα κείμενα απ’ το μπλογκ του, ενώ τον Δεκέμβριο θα κυκλοφορήσει και το Χρονικό του μοναστηριού, το πιο σημαντικό απ’ τα έργα του, που του χάρισε και διεθνή αναγνώριση. Η εκπροσώπηση της Πορτογαλίας συνεχίζεται και με δύο τίτλους των εκδόσεων Νεφέλη. Πρόκειται για δύο βιβλία του Πεσσόα, ένα αστυνομικό, την Υπόθεση Βάργκας, κι ένα διήγημα για την ψυχή του καλλιτέχνη και τη δημιουργία, την Ώρα του διαβόλου. Επίσης, δύο έργα του πολυγραφότατου Κάρλος Φουέντες έχει να περιμένει το αναγνωστικό κοινό: το Η θέληση και η τύχη (Καστανιώτης), που περιγράφει τη σύγχρονη ιστορία του Μεξικού, και το Terra Nostra (Άγρα).

…more

 
Leave a comment

Posted by on 21/10/2011 in Articles

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,

Θα τα διαβάσουμε

Είκοσι επτά νέα ελληνικά βιβλία έρχονται…

ATHENS voice | the PAPER |

Θα τα διαβάσουμε

Πρωταγωνίστρια η λογοτεχνία
Ευγενία Φακίνου, Το τρένο των νεφών, Καστανιώτης Το «τρένο των νεφών» είναι υπαρκτός σιδηρόδρομος στην οροσειρά των Άνδεων – εδώ σε κάθε βαγόνι του… κουβαλάει ένα κομμάτι της λατινοαμερικάνικης ιστορίας/λογοτεχνίας.
Δημήτρης Φύσσας, Ο αναγνώστης του Σαββατοκύριακου, Εστία Από δέκα συγγραφέων τα βιβλία διαβάζει μια επί πληρωμή αναγνώστρια σε μια κυρία στη βίλα της στην Πολιτεία. Μόνο που το σπίτι κρύβει ένα μυστήριο.

Από τα συρτάρια του συγγραφέα
Μένης Κουμανταρέας, Οι αλεπούδες του Γκόσπορτ, Κέδρος Το έγραψε το ’59 και το εκδίδει τώρα. Είναι αυτοβιογραφικό, περιγράφει τα χρόνια σπουδών στην Αγγλία, καθώς και τις ερωτικές του περιπέτειες μαζί με μια ομάδα παιδιών.
Διδώ Σωτηρίου, Τα παιδιά του Σπάρτακου, Κέδρος Γράφτηκε τη δεκαετία του ’60 για να κυκλοφορήσει τώρα. Η ιστορία μιας οικογένειας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα με φόντο την εξέγερση των σηροτρόφων του ’30 στη Θράκη.

Βουτιά στο παρελθόν
Victoria Hislop, To νήμα, Διόπτρα Ελληνίδα συγγραφέας η Χίσλοπ; Δεκτές οι διαφωνίες, όμως το νέο της βιβλίο έχει πάλι ελληνικό θέμα. Η ιστορία του εξελίσσεται στη Θεσσαλονίκη μετά την πυρκαγιά του 1917.
Γιώτα Φώτου, Στις όχθες της λίμνης, Ψυχογιός Νοέμβρης του ’58, σ’ ένα χωριό της Μακεδονίας η άφιξη μιας γυναίκας την ημέρα ενός μνημόσυνου θ’ αλλάξει τα δεδομένα φέρνοντας στην επιφάνεια κρυμμένα μυστικά.
Μάιρα Μεϊμαρίδη (Ατιτλοφόρητο), Καστανιώτης Από το 18ο έως τον 20ό αιώνα, και από τα ερείπια της Τροίας μέχρι τη Σμύρνη πριν από την Καταστροφή. Η συγγραφέας επιστρέφει στον τόπο του… εγκλήματος των μαγισσών.
Ευάγγελος Μαυρουδής, Φως εξ Ανατολών, Κέδρος Το τελευταίο βιβλίο της τριλογίας «Επιστροφή στη Σμύρνη» φτάνει στην καταστροφή του ’22 με Βενιζέλο, Κεμάλ, αρχιστράτηγους να κάνουν, μεταξύ άλλων, την εμφάνισή τους.

Ο παλιός είναι αλλιώς
Ο άχρηστος Δημήτρης, Γιώργος Συμπάρδης, Μεταίχμιο Πρωτοκυκλοφόρησε το ’98, δημιούργησε αίσθηση και επανακυκλοφορεί σε νέα στέγη. Η ιστορία μιας μακροχρόνιας ανδρικής φιλίας μεταξύ 2 «επαγγελματικά» αταίριαστων ανδρών.
Μισέλ Φάις, Από το ίδιο ποτήρι και άλλες ιστορίες, Πατάκης Σε νέο εκδοτικό οίκο οι δεκατρείς ιστορίες με διαφορετικές αφηγηματικές φόρμες –από διήγημα έως θεατρικό μονόπρακτο– (ξανα)συνομιλούν με τα φαντάσματα της ζωής μας.
Βασίλης Βασιλικός, Ζήτα, Διόπτρα H λογοτεχνική κατάθεση του Β.Β. για τη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη και η αναζήτηση ενόχων από τον ανακριτή Χρήστο Σαρτζετάκη.
Αλέξανδρος Κοτζιάς, Φανταστική περιπέτεια, Κέδρος Τελευταίο μυθιστόρημά του, τιμημένο με το Α’ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (’86). Σάτιρα για τον κρατικό μηχανισμό της δεκαετίας του ’80 και το λογοτεχνικό κατεστημένο.

Άνθρωποι της διπλανής πόρτας
Γιώργος Μανιώτης, Τώρα, Ψυχογιός Στην τηλεοπτική εκπομπή «Οικογενειακό τραπέζι» βγαίνουν στη φόρα τα εσώψυχα των μελών της οικογένειας της καλεσμένης δημοσιογράφου-παρουσιάστριας.
Αλέξης Πανσέληνος, Σκοτεινές επιγραφές, Μεταίχμιο Μια νεολαία οπλισμένη με σπρέι και μια οπλισμένη με ρόπαλα εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, στην ιστορία, που κινητοποιείται εξαιτίας μιας επιγραφής στο κέντρο μιας πόλης.
Βασιλική Πέτσα, Θυμάμαι, Πόλις Η προβληματική πλευρά της καθημερινότητας αποκαλύπτεται στην προσπάθεια εξιχνίασης ενός εγκλήματος σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, ενώ θύτης και θύμα αλλάζουν θέση.

…more

 
Leave a comment

Posted by on 13/10/2011 in Articles

 

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

 
%d bloggers like this: